Wordclock

[InvisibLe]

Dijital olarak Word kelimesi örneklenen sesin her bir örnek dilimini ifade eder. Diyelim ki ses 44.1kHz'de 16 bit'de örneklenmişse bu örnekleme bilgisi saniyede 44100 defa yakalanan 16 bit uzunluğunda word'ler halinde saklanmıştır. Dijitalden Analoga geri çevirim esnasında bu word'ler yine saniyede 44.1 bin tane geçecek şekilde dizilip çıkışa gönderilmeli ki ses çevirimi aslına en yakın biçimde yapılabilsin. Aksi halde çevirimin neticesinde çıkan ses aslından farklı olur.

Aynı şekilde bir ses bilgisini dijital olarak bir dijital ortamdan (cihazdan) başka bir ortama aktarırken de her iki cihazın da aynı örnekleme frekansında çalışması ve word başlarını aynı anda okumaya başlaması gerekir ki okunan bilgi doğru tercüme edilebilsin. Yine orada arada bir bit'lik kaçma o word'u takip eden bütün word'lerin başının kaymasına ve yanlış okunmasına sebep olur.

Bunu engellemek için sistemdeki bütün dijital birimlerin word örnekleme frekans referansını ve kelime başının nereden başladığının referansını tek bir saatten almaları gerekir ki bu tip sapmalar önlensin. Bu saat bilgisine Wordclock , bu bilgiyi sağlayan birime de Wordclock Generator ya da Wordclock Master denir.

Sisteme bağlı dijital birimlerin word'lerin içindeki harfleri (yani bitleri) kaçırmadan yakalayabilmesi için Wordclock sinyalindeki bütün dilimlerin birbirine eşit zaman uzunluğunda olması gerekir. Bu harf kalınlığındaki sapmalara Jitter denir. Jitter oranı ne kadar düşükse AD/DA konvertörler o kadar sağlıklı çevirim yapar. Dolayısı ile bir ses kartının kendi başına iç wordclock generator'undan referans alıp çalışması sırasında verdiği performans ile çok daha kaliteli bir harici wordclock generator'a senkronize edildiğinde verdiği performans arasında bazan büyük farklar gözlenebilir.

Zaman zaman aynı AD/DA konvertörleri kullandıkları halde ses kartlarının birbirinden çok farklı fiyatlara satılmalarının sebebi budur. Düşük jitter'li wordclock osilatörü imal etmek ayrı bir uzmanlık işidir ve kalite arttıkça maliyet de artar. Aynı AD/DA'yı kullanan ama clock-jitter oranları farklı iki ses kartından zayıf olanını sağlıklı olana senkronize ettiğinizde zayıf kartın performansının bir anda yükseldiğini, sesin netleştiğini, stereo imajdaki karambolün ortadan kalkmaya başladığını ve neticesinin kaliteli olana yaklaştığını gözlemleyebilirsiniz. Ayni şey tam tersi için de geçerlidir, kendi wordclock osilatörü ile gayet sağlıklı çalışan bir dijital birimi daha kötü bir osilatörü olan bir birime senkronize ettiğinizde o birimin performansı da bir anda zayıf olan birimin seviyesine düşecektir.